Kijken in en door de ogen van Rembrandt

5 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1

Rembrandt van Rijn
Rembrandt van Rijn
Er zijn al veel lovende woorden geschreven en gezegd over de tentoonstelling Late Rembrandt in het Rijksmuseum. Ik ging voor Puur op reis naar Amsterdam en keek met eigen ogen door de ogen van meesterschilder Rembrandt, die door zijn technieken en ideeën in 1681 al betiteld werd als ‘ketter in de schilderkunst’. Die technieken van Rembrandt zijn zichtbaar in alle 105 werken van deze tentoonstelling. Van subtiele penseelstreken tot details die aangebracht zijn in dikke lagen verf, en van zachte potloodschetsen tot en met de techniek om met een naald direct in een koperplaat diepe groeven aan te brengen.

De tentoonstelling is ingedeeld in tien thema’s met schilderijen, tekeningen en etsen in dat betreffende thema. Rembandts artistieke drijfveren zijn duidelijk zichtbaar. Zo laat hij in het thema ‘Naer ’t Leven’ de ware aard en het uiterlijk van de mens zien, zonder concessies te doen aan heersende idealen. Hij tekende Elsje Christiaens, hangend aan de galg, vanuit twee verschillende perspectieven en toont haar in haar ontluistering en ontreddering. De vrouwenportretten in deze themazaal zijn stuk voor stuk mooi, zonder poespas en met een directe weergave van de werkelijkheid.

Maar ondanks zijn eigenzinnige gedachten moest er ook brood op de plank komen en daarom schilderde Rembrandt ook portretten die min of meer voldeden aan de geldende conventies. Min of meer, want ook in zijn betaalde opdrachten laat hij heel subtiel zijn werkelijkheid doorschemeren. En daar bleken zijn opdrachtgevers niet altijd blij mee te zijn!

Met je neus op de doeken

Rembrandt
Rembrandt
In alle themazalen kun je (als de mensenmassa een beetje verdwenen is),  verrassend dicht bij de tentoongestelde werken komen. Zeker met de uiterst verfijnde kleine etsen en pentekeningen zijn de subtiele details zo heel mooi te zien. Ongelofelijk mooi om met je neus bijna tot in de verf te komen. De schitterende details te bewonderen en te zien hoe hij de schilderijen heeft opgebouwd. De verflagen bijna te kunnen tellen, de penseelstreken te voelen. En hoe mooi is het om dan van een afstandje te genieten van het ‘grote geheel’.
Ontroerend vond ik de drie zelfportretten in de eerste zaal, waarin je letterlijk in de ogen en ziel van Rembrandt kijkt. De drama’s die zich in de laatste jaren van zijn leven voltrokken (hij raakte bijvoorbeeld failliet) tonen zich niet in op het eerste gezicht zo ingetogen, bijna emotieloze portretten. Pas wanneer je in de ogen kijkt kun je de pijn van de schilder zien. Of lijkt dat maar zo? Feit is dat vanaf elk schilderij in de zaal, de ogen van Rembrandt je overal volgen. Alsof hij je vanachter de dikke verflagen iets wil laten weten.

Intieme liefde

Puuropreis: Joodse Bruidje
Puuropreis: Joodse Bruidje
Maar naast de rauwheid van het bestaan weet hij in de laatste jaren van zijn leven ook de schoonheid prachtig weer te geven. Een van mijn favoriete schilderijen is  ‘De Joodse Bruid’. Het werk hangt in de themazaal ‘intimiteit’ en dat is niet voor niets. Liefdevol houdt bruidegom Isaak zijn bruidje Rebekka vast en daarbij spat de liefde voor haar bijna van het doek. Ook het familieportret, dat in dezelfde zaal hangt, straalt de liefde en warmte uit die de familieleden voor elkaar voelen.
 

Na 148 'late' schilderijen wordt de tentoonstelling in de themazaal 'Verzoening' toepasselijk afgesloten met zijn twee laatste werken: een zelfportret en ‘De presentatie in de tempel’, dat hij bij zijn overlijden onvoltooid achterliet.

Elektronische ogen

Puuropreis: Rembrandt van Rijn
Puuropreis: Rembrandt van Rijn
Wie de tentoonstelling Late Rembrandt wil zien moet zich voorbereiden op grote drukte. Opvallend zijn de mensen die zich voor de schilderijen verdringen om snel een paar foto’s maken en zich vervolgens een weg te banen naar een volgend werk. Zouden zij het gevoel ervaren van de unieke presentatie van al dit moois? Van de kracht van Rembrandt, om sierraden net echt te laten lijken terwijl ze bij nadere beschouwing zo ruw geschilderd zijn. Van de lichtval op de portretten, die aangeven wat Rembrandt vond dat het belangrijkst was. Van het meesterschap om in zijn op het doek afgebeelde personen hun werkelijke aard te laten zien. Wie de tentoonstelling wil beleven en voelen moet eerst genieten van  wat je met je eigen ogen ziet. En dan, pas dan, kijken met de elektronische ogen van camera of smartphone.
Grappig detail overigens: alle schilderijen zijn gesigneerd met 'Rembrandt'. Een van de schilderijen draagt het signatuur 'Rembrand'. Waarom die 't' ontbreekt? Hoop dat iemand mij dat nog uit kan leggen.

Overige meesters

Puuropreis: melkmeisje van Vermeer
Puuropreis: melkmeisje van Vermeer
Overigens is de ‘gewone’ collectie van het Rijksmuseum ook zeer de moeite waard. Natuurlijk verdringen zich ook hier enorme mensenmassa’s voor De Nachtwacht, maar wie wacht tot na een uur of 4 heeft het beroemde doek bijna voor zichzelf. Net als de dolle prenten van Jan Steen, Frans Hals, Vermeer en al die andere meesters die in het Rijksmuseum hangen. Want ook dat is puur genieten.

De werken in de collectie Late Rembrandt zijn  nog te zien tot en met 17 mei. Vooraf reserveren op de website van het Rijksmuseum is aan te bevelen.

Reactie toevoegen

Verminder je stress

Verminder je stress

Net terug van vakantie of de vakantie nog in het verschiet? Stress ligt ook tijdens ogenschijnlijk ontspannen dagen, altijd op de loer. Maar wat is stress? En moet en kun je er altijd iets aan doen?  We geven je wat tips om ‘gewone’ stressvolle situaties het hoofd te bieden.

Lees verder

Wat mag je meenemen aan handbagage?

Wat mag je meenemen aan handbagage?

Steeds meer airlines vragen geld voor het inchecken van ruimbagage. Ga je langere tijd op reis dan ontkom je daar vaak niet aan. Maar ga je bijvoorbeeld op stedentrip dan kun je met wat handige inpaktips meestal prima volstaan met handbagage, al blijft ondanks alle slimme inpaktrucs, het gewicht van een paar schoenen gewoon het gewicht. Maar slim inpakken loont altijd.

Lees verder

Top 11 lekkerste musea van Nederland en België

Top 11 lekkerste musea van Nederland en België

Met instellingen als het Rijksmuseum en het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten hebben Nederland en België zich een plek verworven op de internationale cultuurkaart. Maar de lage landen doen niet alleen in hoge kunsten; ze hebben ook een scala aan heerlijke, vooral smakelijke musea. Puur op reis kiest de 11 lekkerste.

Lees verder

Top 11 hoogste beklimbare torens

Top 11 hoogste beklimbare torens

De trappen op, de toren in. Puur op reis zocht de 11 hoogst beklimbare torens in Nederland en België. Het is even doorbijten en af en toe uitrusten… maar het uitzicht is in alle gevallen magnifiek. En mocht je een treetje meer of minder tellen, laat het ons weten.

Lees verder

Veilig internetten met een VPN

Veilig internetten met een VPN

Heerlijk. Reizen, vakantie, even weg uit de dagelijkse sleur. Een andere omgeving, ander eten, andere dingen doen. Toch willen we ook tijdens de vakantie bereikbaar zijn en verbonden blijven met de ‘wereld’. Email ophalen, sociale media, whatsappen. Wifi is voor veel mensen dan ook een must. Maar net zoals je veilig op vakantie gaat, je huis vakantieproef achterlaat en een goede reisverzekering hebt, wil je ook veilig kunnen internetten. Het gebruik van openbare wifi is zeker niet zonder risico en een VPN biedt dan uitkomst.

Lees verder

Tips voor een kampeervakantie

Tips voor een kampeervakantie

Nederlanders zijn gek op kamperen en elk jaar trekken er weer veel mensen met tent, vouwwagen, caravan of camper de wijde wereld in voor het vrije vakantiegevoel. Lekker in de buitenlucht, op één plek, of juist rondtrekken. De een is gelukkig in een simpel tentje, de ander kiest voor een kant-en-klare accommodatie op een camping

Lees verder