Harken in de trein
Wat is dat toch met Nederlanders die met de trein reizen? Berichten in het nieuws melden dat er door het gedrag van treinreizigers regelmatig gevaarlijke situaties ontstaan. Nu is er ook genoeg reden voor de reiziger om af te geven op de NS: de treinen rijden vaak niet, of niet op tijd. Een blaadje of sneeuwvlok en alles ligt stil. De treinen zijn te vol. Allemaal zonder twijfel waar. Ook zijn de treinen te vies en... ho. Wacht even. Te vies? Maar dat komt toch echt niet door NS.
Ongelofelijk wat een rommel de reiziger er zelf van maakt. Hele maaltijden worden in de trein gegeten (stankoverlast voor medereizigers) en de restanten voor het gemak gewoon op de banken laten staan. Of op de tafeltjes. En lege flesjes, koffiebekers en ander afval horen echt niet in een prullenbak, maar op de grond. Want die is daarvoor. Toch? En die ramen en muren vragen toch om graffiti en andere soort 'eigen werk'?
Wat een verschil
Ik was onlangs in Riga en nam de trein naar Jurmala, een afstand van zo'n 30 kilometer. Opvallend was al dat op het station in Riga geen vuil op de vloer lag. Toen in de verte - op tijd - het grote bakbeest kwam aanrijden wachtten alle reizigers op het perron netjes tot andere gasten uit de trein waren voor ze zelf de - heel hoge- trap opklommen. Niemand duwde. Geen conducteur die wanhopig op een fluitje hoefde te blazen om mensen erop te wijzen dat de trein nu toch echt vertrekt en dat instappen niet meer kan. Nee, er werden handjes uitgestoken om koffers, tassen en andere zaken aan te pakken van die omhoog klauterende reizigers.
In de oude Russische brede trein (banken met drie zitplaatsen aan ieder kant van het zeer ruime gangpad) was het druk. En weer iets opvallends: er waren geen prullenbakken in de trein. Maar ook geen rommel. Niemand at. Er werd slechts gedronken uit waterflesjes die, toen ze leeg waren, keurig weer in de tas verdwenen. En ondanks dat de coupe vol zat met jongeren was het geen kabaal. Er werd gesproken, maar op beschaafde toon.
Wat ze ook niet nodig hebben in Letland zijn poortjes. In de wagons loopt constant een mevrouw of meneer heen en weer die de kaartjes nog op de ouderwetse manier voorziet van een gaatje of stempeltje. Wanneer je langer in de trein zit merk je dat ze precies weten wie ze al wel of niet hebben gehad. En er valt geen onvertogen woord.
Hand in eigen boezem
Nee, dan Nederland. Waar een stiltecoupé een uitnodiging is om luidruchtig met elkaar, of via je telefoon, te spreken. Waar prullenbakken bedoeld zijn om leeg te blijven. Waar instappen gebeurt op het moment dat de trein al bijna vertrekt. Waar je bijna onder de voet gelopen wordt als je keurig wacht tot de reizigers die eruit willen, ook zijn uitgestapt.
Ja, we klagen over de trein. En terecht. Maar is het niet zo dat we zelf ook harkerig zijn? Door zwart te willen rijden, door rommel te maken, door onbeschoft te zijn? Wanneer we daar eens wat meer op letten kunnen we de NS gaan aanspreken op hun verbeterpunten: punctualiteit, exorbitant hoge prijzen, te volle treinen. Laten we eerst de hand wat dat betreft in eigen boezem steken, dan hebben we daarna met recht recht van spreken.
