De betoverende Sahara van Marokko
Met de koningssteden Rabat, Meknès, Fez en Marrakech heeft Marokko alles in huis voor een snelle citytrip. Maar wie er in 72 uur iets heel opmerkelijks wil doen, kan de hoogtepunten van de Sahara ontdekken. Verslag van een bliksembezoek aan een betoverende woestijn.
Het is weer eens wat anders. Op een frisse donderdagmiddag de lucht ingaan vanaf Schiphol om er drie etmalen later terug te keren met een schat aan ervaringen, opgedaan in de Marokkaanse Sahara. In de periode dat de aarde drie keer om haar as draaide, ben ik twee keer op de luchthaven van Casablanca, twee keer op die van Errachidia en slaap ik twee keer als een prins in het majestueuze Kasbah Hotel Xaluca in Erfoud. Mijn onderkomen in de nacht ertussen is een eenvoudige tent in Erg Chebbi, het immense zandduingebied bij Merzouga dat op mij een verpletterende, onvergetelijke indruk heeft gemaakt.
Netwerk van hotels en woestijnkampen
Dat wist ik uiteraard nog niet, toen de Boeing van Royal Air Maroc mij in Casablanca aan de grond zette. Ergens onderweg is de tijd een uur teruggegaan, dus als de vervolgvlucht naar Errachidia start is het gevoelsmatig al middernacht. Door de aansluitende autorit van 45 minuten naar Erfoud zit ik pas diep in de nacht in mijn hotelkamer aan het diner: een heerlijke schotel met onder meer verse dadels. Het is de opmaat voor een korte nacht, want de Sahara van Marokko wacht.
Gelukkig is er voor vertrek nog tijd om Kasbah Hotel Xaluca bij daglicht te bekijken. De eerste naam is treffend: met de hoge ommuring en toegangspoort oogt de viersterren-accommodatie met 24 kamers, twee zwembaden en hammam als een vesting, verwijzend naar de Arabische betekenis van ‘verdedigbare deel van de stad’. De geschiedenis van Xaluca is daarentegen veel recenter. Begin deze eeuw bundelden Spaanse ondernemers hun passie voor reizen, cultuur en avontuur met Marokkaanse partners. Het resultaat na een kwart eeuw: een netwerk van hotels en woestijnkampen, dat reizigers de kans biedt dit authentieke deel van Marokko te leren kennen, zonder in te boeten op comfort.
Boek je hotelkamer en geniet van viersterren-comfort
Herinneringen aan een tropische zee
“Onze filosofie te tweeledig”, vertelt Majid Faycal, general manager van Kasbah Hotel Xaluca. “De mensen in de woestijn helpen en mensen van buiten het leven in de woestijn laten ervaren.” Over die steun aan de lokale bevolking heeft hij een treffend voorbeeld. “Tijdens de coronapandemie waren onze accommodaties drie jaar achtereen dicht. In die periode heeft de directie alle 500 medewerkers eigenstandig doorbetaald.” En die sociale houding werkt, aldus Faycal. “De helft van het personeel in dit hotel is al meer dan twintig jaar voor het bedrijf actief.”
Twee van hen zijn met hun 4x4’s onze metgezellen voor twee dagen woestijn. Ze beginnen hun taak met het bij iedereen aanleggen van een blauwe cheche, een traditionele hoofddoek die de woestijnreiziger moet beschermen tegen wind, zand en zon. En dan zijn we klaar voor de reis. De uitvalsbasis Erfoud blijkt compact en levendig, met een mozaïek van markten, stoffige straatjes en kleine cafés. De belangrijke oase krijgt haar water van de Ziz, die ontspringt in de Hoge Atlas en zuidwaarts naar de Sahara stroomt. In haar vallei voorziet de rivier onder meer een miljoen palmbomen van voeding. Water speelt hier echter al heel lang een bijzondere rol. Vele miljoenen jaren geleden, je kunt het je niet voorstellen, was dit gebied een tropische zee. De drooggevallen bodem bevat een schat aan versteende resten van prehistorische zeewezens, zoals trilobieten. Dat verklaart ook de vele musea, winkels en vrije verkopers van deze aardvondsten.
Jonge aanbieders van souvenirs
Erfoud staat in Marokko ook te boek als ‘poort tot de woestijn’. En dat is niet voor niets, want al direct buiten de gemeentegrens is het leegte alom. Over een piste van zand en steenslag rollen we in de richting van de oase Tisserdmine, die zich in de verste verten nog niet laat ontdekken. Een kleine verhoging in het landschap is onze eerste stop en als donderslag bij heldere hemel zien we ook de eerste tekenen van leven. Een groepje dromedarissen, een door het leven getekende geitenhoeder en jonge aanbieders van souvenirs, die op brommertjes komen aangesneld. Die drukte is voorstelbaar, want we blijken bij een van de belangrijkste fossielmijnen van de regio te staan. Ik hou het bij één tastbare herinnering: een foto van een jonge ondernemer in een shirt van Ajax.
Over de vlakte, met hier en daar nederzettingen van nomaden, trekt onze kleine karavaan vervolgens verder naar het lunchbuffet. Dat wordt verzorgd in een kampement, waar dankzij zonne-energie enorme mobiele airco’s hun werk kunnen doen. Desondanks tikken we rond half twee ’s middags onder het tentdak de 35 graden aan. Dat buiten de barbecue goed wil branden, laat zich raden. Mijn favoriet? De couscous met verse groenten.
Ritje op een dromedaris
Langzaamaan komen we, wat mij betreft, steeds dichter bij het hoofddoel van de onderneming: de kennismaking met Erg Chebbi en een verblijf met één overnachting in een woestijnbivak. De eerste indruk van het uitgestrekte gebied met windgevormde zandduinen, die tot wel 150 meter hoog kunnen worden, krijg ik bij een tussenstop in hotel Riad Xaluca. Vanuit het azuurblauwe zwembad (!) kijk je uit op het bijzondere natuurverschijnsel, dat voortdurend van kleur en vorm verandert. In mijn voorbereiding las ik ergens: ‘als een gouden muur, die de hemel lijkt te raken’. En precies zo is het, hier in Merzouga.
En dan wordt het hoog tijd om een beetje Berbertje te spelen, gelijk de zwervende families die al vele generaties lang in de woestijn leven en overleven. Op de rug van een dromedaris zoek ik eerst een geschikte plek om mijn eerste zonsondergang in de woestijn van Marokko mee te maken, om me daarna verder te laten vervoeren naar mijn slaapplaats voor vannacht.
Schitterende sterrenhemel boven Erg Chebbi
Het kampement bestaat uit enkele tientallen tenten, inclusief restaurant, met op het binnenplein een vlechtwerk van kleden, sfeerrijk aangevuld met zitjes en lampjes. De canvaswoningen zijn ruim; in het aparte tentgedeelte voor douche en toilet kun je met gemak een auto parkeren. Als ik – opgefrist en gereed voor het diner – weer buitenkom, is de wereld totaal veranderd. Boven Erg Chebbi schittert de sterrenhemel ongekend fel, als een ongrijpbaar juweel. Het is geen verrassing dat na het avondeten veel gasten in de openlucht vanuit een comfortabele stoel of zitzak in alle rust van dit natuurspektakel gaan genieten.
De volgende ochtend, na opnieuw een droomloze nachtrust, laat ik de kans niet voorbijgaan om in de betoverende woestijn de zon te zien verschijnen. Het is 06:42 uur op mijn telefoon, als ik buiten het bivak de eerste personeelsleden begroet, die de ontbijtservice gaan voorbereiden. Juist op dat moment maakt aan de horizon in het oosten, zeg maar boven Algerije, de duisternis plaats voor de eerste tinten oranje. Na een klein halfuur verschijnt de oranje bol, die de hele dag niet meer van onze zijde zal wijken. Het is het wachten waard geweest, ik voel me helemaal zen.
Fotograferen in een surrealistisch spookdorp
De zaterdag staat vooral in het teken van een kalme terugkeer naar Erfoud, naar de luxe van Kasbah Hotel Xaluca. In opnieuw een kaal landschap zonder echt wegennet liggen meer toeristische bivaks, betonnen waterbekkens met pompen op zonne-energie en nomadische bouwsels, maar uiteindelijk ook M’fis. Hier groeven in de eerste helft van de vorige eeuw Marokkaanse arbeiders in ondergrondse mijnen naar waardevolle mineralen als fluoriet en bariet, aangespoord door de koloniale overheid van Frankrijk. De Fransen beheerden de plek tot de jaren zestig, waarna de winning geleidelijk werd stopgezet en het dorp in verval raakte. Nu is M’fis een surrealistisch spookdorp: de muren van de verlaten huizen zijn ingestort, ooit machtige machines liggen te verroesten. Een paradijs voor zowel de serieuze fotograaf als de selfiemaker.
Terug in Erfoud parkeren we langs de hoofdweg voor een restaurant met de hoogst toepasselijke naam Des Dunes. Buiten is het werkelijk bloedheet, in de eetzaal aangenaam koel. De lunch met lokale specialiteiten als medfouna is zalig, het nationale biertje erbij is een extra beloning. Op weg naar het toilet kom ik langs een wandgrote kaart van het oostelijk deel van Marokko, met alle hoogtepunten van vandaag en gisteren. Het is eigenlijk ongelooflijk wat je in slechts twee dagen woestijn aan onvergetelijke indrukken kunt opdoen. En aan die lijst wil ik de weldadige behandeling in de hammam van het hotel nog toevoegen, maar die ervaring in Marokko had ik toen nog niet.
Ontdek Marokko met 333-Reizen: alles geregeld, onbezorgd op reis.
