Pilkki in Pohjois-Karjala… ijsvissen in Noord-Karelië - Over rendieren en gezondheid
Artikelindex
Over rendieren en gezondheid
Dag drie is dierendag. Neen, we gaan niet op zoek naar wilde beren, zoals in Fins Lapland, we gaan rendieren aaien op een farm. De kennismaking is allesbehalve gelukkig. Wij zijn nauwelijks binnen de omheining of een medewerker van het bedrijf begint met voer een ware kudde te lokken, die zich verderop in de sneeuw staat te vervelen. Ineens zijn we omringd door opdringerige dieren, die als dronkenmannen met hun geweien schudden. Maar al snel keert de rust terug, en kunnen we op ons gemak tussen de beesten doorlopen, ze aanraken en aaien. Een rustgevende, bijna spirituele activiteit, zal een van de deelnemers later zeggen, als we ons in een van de hutten op het rendierenbedrijf warmen aan een lokale oppepper.
Sterfte teruggedrongen
Het is ook zo’n moment om even in de jongste geschiedenis van Noord-Karelië te duiken. Deze regio, waar we net weer een heerlijk uurtje in de frisse buitenlucht hebben doorgebracht, was ooit een van de ongezondste in de westerse wereld. De extreem hoge sterfte als gevolg van hart- en vaatziekten onder (jonge) mannen was voor de Finse overheid in de jaren ’70 aanleiding om in de regio een grootscheeps gezondheidsprogramma op te zetten. Rode draad was de oorzaak van ziekte zien weg te nemen: hoog cholesterolgehalte, hoge bloeddruk, ongezonde voeding, roken. Onder anderen leraren, voedingsdeskundigen en managers van sportkantines leerden cholesterolwaarden te meten, gingen naar tentoonstellingen over gezonde leefstijl en deden mee aan gezonde proeverijen. Supermarkten kwamen met gezonde dagen, waarbij gezonde voeding centraal stond. Rookvrije ruimtes in de regio moesten rokers ontmoedigen.
Door deze, en nog veel meer maatregelen, zijn de eetgewoonten in Noord-Karelië in de loop der jaren drastisch veranderd. In een periode van 15 jaar leidde de aanpak tot 373 minder doden, zo valt te lezen in een rapportage. De afname is volgens onderzoekers voor bijna driekwart van de gevallen (71 procent) te verklaren door de daling van risicofactoren (zoals roken). In bijna een kwart van de gevallen (24 procent) lagen medische verbeteringen ten grondslag aan de daling; in 5 procent was sprake van andere factoren.
Vandaar dat we ons dus zo lekker hebben gevoeld tijdens onze korte wintersport in Noord-Karelië. Binnenkort plannen we een zomers verblijf in het oosten van Finland, onder meer om net als Jean Sibelius, Juhani Aho en Eero Järnefelt het panorama vanaf de Ukkokoli eens met eigen ogen te zien.
